Over Baptisme

Wat is Baptisme

 

Korte schets van de wortels van het Baptisme

De eerste Baptistengemeente werd op Nederlandse grond gesticht in 1609 en wel in Amsterdam aan de Bakkerstraat (in de Bakkerij van bakker Jan Munters). De leden van deze gemeente waren Engelsen (puriteinen) die gevlucht waren, omdat ze vervolgd werden vanwege hun keuze om uit de Anglicaanse staatskerk te stappen. De stichting van die gemeente vond plaats in 1607/08 AD in het plaatsje Scrooby (Engeland). De leiders van die gemeente waren Thomas Helwys en John Smythe. De stichting van de gemeente bestond uit het aangaan van een verbond met elkaar (covenanting). Men sprak de volgende woorden uit: ‘Ik verbind mij met God en elkaar om in Gods wegen te gaan, wat het ons ook kost’. Deze persoonlijke, vrije keuze voor verbondenheid met God en elkaar is de kern van het Baptisme. Smythe en Helwys leidden in 1609 de gemeenschap van (in het begin) zo’n 50 mensen naar Nederland. Eenmaal in Nederland kwam John Smythe tot de overtuiging dat een gemeente gefundeerd moet zijn in de doop. De verbondssluiting van anderhalf jaar daarvóór was niet voldoende. Die verbondssluiting moest gestalte krijgen in de bediening van de doop. Hij doopte daarom eerst zichzelf en daarna de rest van de gemeenschap. Zo ontstond de eerste Baptistengemeente in Amsterdam. Pas in 1611/12 werd de naam Baptistengemeente ingevoerd (in Engeland).

Het Baptisme verdwijnt daarna al snel weer van het vaste land van Europa, omdat de gemeente van Smythe (Helwys was inmiddels al weer vertrokken) uit elkaar viel na de snelle dood van Smythe (1612). Het Baptisme ging via Engeland al spoedig over naar Amerika (met o.a. de Mayflower van de Pilgrim Fathers in 1620). Vandaar dat het daar ook de grootste kerkfamilie is met 47 miljoen leden.

Op het vaste land van Europa duurde het tot 1834 voordat daar weer een Baptist opstond. De naam van deze man was Johan Gerhard Oncken (1800-1884). Hij werd samen met vier anderen gedoopt in het water van de Elbe in Hamburg.

Het Baptisme in Nederland begon bij Ds. Johan Elias Feisser (1805-1865). Feisser was een Hervormd predikant in Gasselternijveen (Drenthe). Hij was na de plotselinge dood van zijn eerste vrouw tot levend geloof gekomen en kreeg steeds meer moeite met de kerk die hij diende. Hij ontdekte door Bijbelstudie dat een kerk in zijn ogen een gemeente van gelovigen hoorde te zijn. Feisser zag nauwelijks persoonlijk geloof in deze volkskerk en wilde op een gegeven moment geen kinderen meer dopen. De classis besloot hem uit zijn ambt en uit zijn pastorie te zetten (19 dec. 1843). Hij werd opgenomen door een klein groepje dat met zijn ideeën instemde. Ze hielden huisgodsdienstoefeningen (zoals dat toen zo mooi heette) en na ruim een jaar kregen ze op een avond bezoek van Julius Köbner (een gemeentelid van Oncken uit Hamburg) en nog twee andere Duitse baptisten. Al pratend en onderzoekend is hierdoor de overtuiging ontstaan dat hij zich moest laten dopen door onderdompeling. Dit is gebeurd door Köbner op 15 mei 1845 samen met zes andere dopelingen in een veenkanaaltje bij Gasselternijveen.

Nu, ruim 170 jaar later, bestaat het baptisme in Nederland uit drie verschillende groepen: de unie van Baptisten (opgericht in 1888 met zo’n 80 gemeenten), de ABC-gemeenten (Alliantie van Baptisten, Cama en Parousia gemeenten, opgericht in 2002 met zo’n 68 gemeenten (niet allen baptist)) en ettelijke vrije gemeenten. Samen hebben ze ruim 20.000 leden. Sinds 2011 zijn er verregaande besprekingen gaande om te komen tot een samengaan van de Unie en de ABC-gemeenten.


 Kernwaarden van Baptisten

Baptisten worden over het algemeen herkend vanwege hun dooppraktijk. Dit is inderdaad een belangrijk punt voor Baptisten, maar het is niet de kern van het baptisme. De kern zit in het denken over de gemeente/de kerk. De kerk is een gemeenschap van gelovigen en enkel als je gelooft kun je deel zijn van deze kerk. Vanuit deze centrale waarde volgen een aantal andere die je hieronder kunt lezen:

  • Gemeenschap van gelovigen: De gemeente bestaat uit wedergeboren, gedoopte discipelen van Jezus Christus. Iedereen kent de Heer persoonlijk en wil Hem volgen als Heer en men kiest voor verbinding met elkaar. Het is de Geest van Jezus die ons samenbrengt. Dit is het centrale thema en de rest van de kernwaarden komen hieruit voort.
  • De doop op geloof/belijdenis: Wij dopen enkel mensen die ‘mondig’ zijn (mensen die dus bewust kunnen belijden dat Jezus Heer en Verlosser is). Omdat een gemeente bestaat uit gelovigen, is ook de doop als startpunt belangrijk.
  • Priesterschap aller gelovigen: Een priester in het OT was iemand die tussen God en mensen instond. Hij handelde namens God voor mensen en namens mensen voor God. Baptisten geloven dat iedere gelovige zo’n priester is (vgl. 1 Petr. 2:5, 9). Wij hebben wel dominees (die voorganger worden genoemd) en oudsten, maar niet in de zin van ambten die nodig zijn als representanten van de gemeenschap die voor haar kunnen handelen. Onze oudsten (en de voorganger die bij ons ook mede-oudste is) hebben wel het gezag gekregen in de gemeente om het beleid uit te voeren.
  • De bijbel is een boek met gezag: Gods Woord is de leidraad voor geloof en leven. Iedere Baptist kent een persoonlijke ‘buik – aan – buik – dans’ met dit boek (en haar Heer). Dit betekent dat niemand tussen jou en Gods Woord in mag staan.
  • Vrijheid van geweten: Baptisten geloven sterk in vrijheid van geloof en geweten. Vanwege de achtergrond van vervolging is dit goed te begrijpen.
  • Congregationalistisch: dit is een moeilijk woord voor de organisatiestructuur van de Baptisten. Het houdt in dat de (belangrijke) beslissingen worden genomen door de gemeenteleden (congregatie) en niet door een bestuur, oudsten of bovenplaatselijke instanties. Hierbij past ook dat elke plaatselijke gemeente volledig autonoom is (helemaal vrij om keuzes te maken).
  • Sterke zendingsijver/pioniersdrang: Vanaf het begin is het Baptisme een sterk missionaire gemeenschap. Dit volgt uit hun persoonlijke relatie met de Heer. De eerste zendingsgenootschappen waren van Baptisten (William Carey bijvoorbeeld die geldt als de stichter van het eerste zendingsgenootschap).

Je kunt onderstaande waarden ook bekijken via een paar korte filmpjes:  http://www.baptisten.nl/de-unie/wat-is-baptisme/ds-anne-de-vries-vertelt.

Als je meer informatie wilt over het baptisme dan raden we de volgende boeken aan:

  • Gelovig gedoopt (Olof de Vries)
  • Het wassende water (Henk Bakker)

 

 

Baptistengemeente De Bron

 

  1. 1. De historie

Wie iets wil weten over baptistengemeente De Bron moet beginnen in Hengelo. In de jaren 1922-1932 stond daar Ds. J. Huizinga. Deze gemeente was toen één van de grootste baptistengemeenten van Nederland (460 leden). Uit Almelo kwamen zo’n 90 personen. Via familie Van Zuilekom begon Ds. Huizinga met evangelisatiewerk in Almelo. De eerste samenkomsten waren op de woensdagavond in een zaaltje aan de 1e Westerdokstraat. We schrijven dan begin 1925. In de twintiger jaren kwamen er veel veenstekers uit de Veenkoloniën naar Twente om te werken in de textielindustrie. Onder hen waren veel baptisten en al snel werd het zaaltje aan de 1e Westerdokstraat te klein. Een nieuwe ruimte werd gevonden aan De Krikkengang. Voor 5 gulden per week kon men deze leegstaande schilderswerkplaats huren. Dit onderkomen was geen nette kapel, maar een geïmproviseerde kerkzaal. Bij het plaats nemen op de (ruw)houten banken was het zaak om even goed te voelen of er geen spijkers door de balken heen kwamen….

Op 4 oktober 1925 werden Abraham ter Braak en zijn vrouw als eersten vanuit de ‘groep Almelo’ gedoopt in Hengelo. Binnen een jaar waren dat er al twaalf. Allerlei verenigingen (naar goed baptistisch model) werden opgericht: een meisjesvereniging (1926), een zangkoor (1927), zondagsschoolwerk (1926), kinderkoor (1932), vrouwenvereniging, jeugdwerk, enz. In 1929 werden de eerste twee ambtsdragers ingezegend (br. Blaak en br. Hazewinkel). Al snel dacht men na over een eigen, nieuw te bouwen kerkgebouw. Op 7 februari 1931 werd het nieuwe gebouw aan de Geraniumstraat ingezegend door Ds. Huizinga. Er werden in dat jaar 28 mensen gedoopt! Vanaf januari 1932 mag de gemeente proberen op eigen benen te staan en een jaar later wordt ze officieel als kerk erkent door de regering. Er blijft tot 1946 echter nog een hechte band bestaan met de moedergemeente (ook financieel). De eerste echte voorganger is Ds. Hornstra die op 28 juni 1935 ingezegend wordt, maar die ook al heel snel (in 1937) weer vertrekt naar Vriescheloo.

Al vroeg in het bestaan van de gemeente ontstond een scheuring, waardoor er een vrije baptistengemeente in Almelo ontstond (1935). Zij noemde zich Bethel kerk, die later ook bekend kwam te staan als Baptistengemeente Nieuwstraat (omdat ze in de Nieuwstraat kerkten). In de beginjaren was Ds. Vandongen voorganger. Hij diende de gemeente tot zijn dood, waarvan de laatste vijf jaar door ziekte werden gekenmerkt. Vanuit de Bethelkerk zijn in de jaren 50 nieuwe gemeentes gesticht in Westerhaar, Vroomshoop en zelfs in Emmerschans. Ds. Harkema was daarachter de drijvende kracht. Onder zijn opvolger Ds. Littooy kwam er echter een scheuring in de gemeente. Hij kwam onder de invloed van ‘de Noorse broeders’ en legde in 1960 zijn voorgangerstaak neer en vertrok met enkele tientallen leden en begon zijn eigen kerk. Na deze moeilijke tijd werd ook de Bethelkerk deel van de Unie van baptisten en kwam er ook weer een nauwer contact met de zustergemeente in de Geraniumstraat.

Hieronder staat een opsomming van de voorgangers die in beide kerken hebben gediend:

Geraniumstraat: Ds. Hornstra (1936-1937); br. Smink (1939-1940); Ds. Hooghwinkel (1941-1946); Ds. Slort (1946-1951); Ds. K. Reiling (1951-1958); Ds. P. van der Werf (1960-1964); Ds. Plevier (1964-1969); Ds. Slort (1969-1974); Ds. Loot (1974-1980); Ds. G. Leuvenink (1983-1988); Ds. G. Goessens (1989-1993); Ds. N. Schipper (1993-200?); Ds. G. Sipkema (200?-2008); Ds. E. van Rhee (20016-heden).

Bethelkerk: J. Vandongen (1932-1943); Ds. W. Harkema (1945-1954); Ds. Littooy (1954-1960); Ds. A Visscher (1960-1964); Ds. Van Wier (1964-1971); Ds. Mostert (1972-1978); Ds. Visscher (1981-1985), daarna vacant met consulenten G. Blesing en H. Mol.

Op 12 oktober 1994 spreken de gezamenlijke raden de volgende woorden uit: ‘De kerkenraden van de beide baptistengemeenten te Almelo, in vergadering bijeen op woensdag 12 oktober 1994, spreken onder aanroeping van Gods zegen en bijstand unaniem uit, dat ze tot één baptistengemeente willen komen’.

Beide gemeentes hebben zo hun eigenheden en dus kost zo’n proces veel tijd. Uiteindelijk komt de nieuwe baptistengemeente Almelo op 24 maart 1996 voor het eerst samen in de Geraniumstraat. Het kerkje aan de Nieuwstraat werd verkocht en al snel werd er uit gekeken naar een nieuw gebouw. Dit werd gevonden in het leegstaande kantoorgebouw van de FNV aan de Adriaen Brouwerstraat 2. Met man en macht werd het nieuwe gebouw gerealiseerd en op 7 november 1999 werd de eerste dienst in de nieuwe kerkzaal gehouden.

De jaren daarna kenmerken zich helaas door een aantal crises. Dit heeft de gemeente veel pijn gedaan en heeft ook wat leden gekost, vooral jonge gezinnen zijn weggetrokken. Na het vertrek van Ds. G. Sipkema heeft de Unie bijgedragen aan een (bestuurlijke) vernieuwingspoging. De gemeente is tot 2016 zonder voorganger gebleven. Sinds juni 2016 is Egbert van Rhee de voorganger van De Bron.

 

  1. 2. Het heden

Hieronder bespreken we een aantal kenmerken van hoe de gemeente op dit moment is:

 

Missie/visie

Als we onze visie in één zin zouden samenvatten dan zou dit er zo uitzien: In Christus, samen groeien, betrokken op de wereld. In deze visie komen drie blikrichtingen samen: God/Christus, elkaar en de wereld om ons heen. Het is belangrijk om te beseffen dat de verticale relatie de grond en de brandstof is voor de andere twee richtingen. Zonder de voeding vanuit het Woord en de Geest van Christus komt er van onderlinge samenhang niet veel terecht en blijft de wereld buiten de gemeente een ver van ons bed show. Dus met name de groei in geloof is een permanente uitdaging.

 

Gemeentebestuur

Nu kent de gemeente een raad die bestaat uit taakveldhouders. We onderscheiden de volgende taakvelden met daarachter de verschillende taken/ werkgroepen in de gemeente:

  • Financiën: beheren en uitvoeren van de begroting, Commissie van Beheer (CvB),
  • Secretariaat: in en uitgaande post, notuleren van raad en gemeentevergaderingen, Koerier,
  • Kinder- en jeugdwerk: crèche (0-4 jaar), zondagsschool (4-11 jaar), Crossroads (11-14 jaar), lighthouse (15-20+), 20+ groep.
  • Onderwijs en toerusting: bijbelstudie, zondagavond bijeenkomsten, toerusting voor werkgroepen, kringen.
  • Gemeente opbouw: de samenkomsten, gemeentelijke activiteiten, evangelisatie/missionair zijn.
  • Losse activiteiten met eigen bestuur: Zangkoor ‘De Lofstem’ en vrouwenvereniging ‘Samen Sterk’.

Dit alles staat onder leiding van de voorzitter. De voorganger is ook deel van deze raad. De raadsleden worden oudsten genoemd.

Uiteraard is de gemeentevergadering het hoogste gezaghebbende orgaan in onze gemeente. Dat is zo in elke baptistengemeente. De raad bereid de agenda van de gemeentevergadering voor en voert de besluiten van de gemeentevergadering uit. De organisatiegraad is minimaal en de lijntjes zijn kort.

 

Speerpunten

In de afgelopen tijd zijn een aantal speerpunten geformuleerd:

  • Intergenerationeel kerk zijn: we zien onze gemeente vergrijzen. Dit lossen we niet zomaar eventjes op, maar we geloven dat als jong en oud elkaar meer leren kennen en waarderen er een gemeenschap kan ontstaan waar jong en oud zich thuis voelen. Met allerlei activiteiten proberen we een nieuwe cultuur te creëren en de kloof tussen de generaties te overbruggen.
  • De ‘voordeur van de kerk opnieuw in de verf’: hoe gaan we om met nieuwe mensen, hoe heten we ze welkom, hoe integreren we ze in de gemeente, enz. Zaken die hieruit voortkomen zijn: een nieuwe website, mededelingenblad, introductieavonden, welkomstteam, aankleding van de hal van de kerk, enz.
  • Jeugdwerk: we zetten in op relationeel jeugdwerk en proberen een sfeer te creëren waar jongeren zich thuis voelen en op hun niveau kunnen nadenken over het geloof.

Met de komst van Egbert als voorganger zijn de diensten ook veranderd. De diensten worden als warm ervaren met heldere, bijbel uitleggende prediking die relevant is voor deze tijd en voor jong en oud te begrijpen is. De diensten zijn ook minder strak en iets informeler.

 

Theologische ligging

De gemeente kent geen officiële geloofsbelijdenis die op schrift gesteld is. Veel theologische (hete) hangijzers worden overgelaten aan het geweten van de leden. Over het algemeen zal het merendeel zich herkennen in de beschrijving van veel orthodoxe baptistengemeenten: nadruk op de doop, Jezus Christus als Verlosser en Heer, Gods woord als leidraad voor het leven en praktisch christen zijn. Onze gemeente is geen theologische hoogvlieger, maar eerder een doe-gemeente met het hart op de juiste plaats.

 

Lidmaatschap/vriendschap

Er zijn twee manieren waarop je je kunt verbinden met onze gemeente: Het lidmaatschap en het vriendschap. Het lidmaatschap is enkel voorbehouden aan mensen die op hun geloof gedoopt zijn door onderdompeling. Het vriendschap is voor christenen die als zuigeling gedoopt zijn (en belijdenis van hun geloof hebben gedaan) en die niet wensen te worden gedoopt door onderdompeling. Vrienden mogen veel taken in onze gemeente gewoon uitvoeren, maar ze kunnen geen raadslid worden en ze mogen ook niet deelnemen aan of stemmen bij gemeentevergaderingen. Voor zowel leden als vrienden zijn er de volgende ‘rechten en plichten’:

We verwachten van iedereen

  • dat ze leven zoals het een christen betaamt
  • dat ze zoveel mogelijk aanwezig zijn bij de openbare activiteiten van de gemeente
  • dat ze bijdragen met hun gaven en talenten
  • dat ze financieel bijdragen (ongeveer €40 per lid per maand, maar altijd naar draagkracht)
  • dat ze het leiderschap van de raad/gemeentevergadering aanvaarden

Iedereen mag van ons verwachten

  • dat er goed onderwijs wordt aangeboden om geestelijk te groeien
  • dat er goed bestuurd wordt
  • dat er pastorale zorg is
  • dat iedereen zoveel mogelijk mee kan praten en doen

 

Opbouw van de gemeente:

Al jarenlang ligt het ledental zo rond de 200, met zo’n 40 vrienden. Ongeveer 80% van de gemeenteleden komt uit Almelo en de rest uit de nabije omtrek, met een paar uitzonderingen (Duitsland 3x) en Hardenberg (1x). De gemeente bestaat voor het grootste deel uit mensen die al jaren deel uit maken van De Bron. De gemeente is van oorsprong een arbeidersgemeente.

 

De samenkomsten

De samenkomsten zijn elke zondagmorgen om 10:00 uur. We noemen het samenkomsten, omdat we samen komen als gemeente voor Gods troon. Dit samenkomen heeft twee richtingen: verticaal naar God (in de liturgie), maar ook horizontaal met elkaar (mededelingen, delen van lief en leed en koffie na de liturgie). Vanaf ongeveer 9:50 uur wordt er gezongen (de voorzang) onder leiding van een zangleider. Onderwijl druppelen de laatste mensen binnen. De kinderen gaan meteen voor de dienst naar de zondagsschool of de crèche. Er zijn meestal ongeveer 160-180 (?) bezoekers. Om 10:00 uur opent de voorganger of een oudste de dienst met een paar mededelingen en het Votum & Groet. Voor de preek worden er 3 à 4 liederen gezongen en worden de collectes opgehaald. We zingen in onze gemeente onder begeleiding van orgel en piano en eens per twee weken een muziekteam. We proberen in de liederenkeus zoveel mogelijk rekening te houden met jong en oud. Ons streven is om elke zondag het orgel te laten klinken en een piano of het MT. De preek komt na het zingen en het gebed. De prediking is een uitleg van de bijbeltekst op een eigentijdse en relevante manier. Na de preek zingen we nog drie liederen, afgewisseld met gebed (voorbede) en de zegen. Vlak voor de zegen komen alle kinderen in de kerkzaal, zodat we samen de zegen kunnen ontvangen. Na de zegen zingen we nog een slotlied en wordt iedereen uitgenodigd om een kopje koffie/thee te drinken en elkaar te ontmoeten.